Blog 5: Het is zover

Aan haar sociaal-maatschappelijke stage houdt verzorgende Esther zeer waardevolle herinneringen over. Met cliënt Greet, 93 jaar, bouwde ze tijdens deze stage een buitengewoon bijzondere band op. In haar blog vertelt ze over haar ervaringen in de laatste fase in het leven van deze markante vrouw.

Esther werkt als verzorgende in een fijn, warm wijkteam bij Savant Zorg en is getrouwd met Peter. Enkele jaren geleden verhuisde ze van Overijssel naar Brabant en inmiddels is ze oma van zes kleinkinderen met nummer zeven op komst. In 2014 slaagde ze voor de BBL-opleiding bij Savant Zorg tot verzorgende. Tijdens deze opleiding volgde ze haar stage, waarna ze met veel plezier aan de slag ging als verzorgende.

HET IS ZOVER

Ontspannen
Greets kleinzoon zou pas vanavond komen. Ik weet niet of hij gaat waken, maar samen met een andere vrijwilligster die al een paar jaar bij Greet komt, besluit ik dat we dit anders samen oppakken. Als ik ‘s middags terugkom, zie ik dat Greet in slaap is gevallen en erg rustig ademt. Ik vraag de dokter of ze enig idee heeft hoelang dit gaat duren. Ze geeft aan het niet in te kunnen schatten. Wel adviseert ze geen water of eten meer te geven. Ik blijf tot 18.30 uur naast Greets bed zitten, hou haar hand vast en praat wat tegen haar. Soms opent ze haar ogen, kijkt me een keer aan en zakt dan weer weg. Ik hoop voor Greet dat het snel gedaan is.

Oma, weet je wie ik ben?
Dan komt Greets kleindochter binnen. Ik leg uit dat haar oma al behoorlijk ver weg is, maar dat ik denk dat ze haar nog wel herkent. Als de kleindochter tegen Greet zegt dat ze er is, gaan haar ogen langzaam open. “Oma ik ben het, weet je wie ik ben?” Zo goed en zo kwaad als het gaat, mompelt Greet: “Ja.” Dan gaat de bel en ook de kleinzoon komt binnen. Hij schrikt omdat hij niet verwacht had dat het al zo slecht zou gaan. Ik leg uit dat het heel verschillend is hoe mensen reageren op morfine, maar dat Greet nu gelukkig pijnvrij is. Hij is het met me eens; ze heeft genoeg pijn gehad. We kletsen nog wat en ik geef mijn telefoonnummer voor het geval ik iets kan betekenen. Ik vraag de kleinzoon mij een berichtje te sturen als Greet overlijdt. “Dat is goed,” zegt hij. Ik geef Greet een knuffel en ze kijkt me aan. Ik zeg: “Het is goed Greet, je kleinkinderen en achterkleinkinderen zijn er. Laat maar los, het is goed zo. Ik laat Greet samen met haar familie.

Rustige nacht
De volgende dag loop ik tussen het werk door gauw even naar Greet. Eigenlijk hoop ik dat ze al is ingeslapen. Haar kleinzoon is er nog. Hij heeft vannacht geen oog dichtgedaan. Greet heeft een rustige nacht gehad. Ze heeft goed geslapen. Soms stokte haar ademhaling een beetje. Af en toe lijkt ze wat wakker, maar ze praat niet meer. Ik spreek met de kleinzoon af dat ik na mijn werk weer kom en hem wel wil aflossen als hij wil.

Herinneringen ophalen
‘s Middags slaapt Greet nog steeds. Haar lichaam begint ongecontroleerde bewegingen te maken. Uit haar gezichtsuitdrukking maak ik op dat ze heel ontspannen en pijnvrij is. Door haar smalle gezicht, wat ingevallen wangen en haar mond die licht openstaat, zie ik dat het leven er al uit gaat. Soms lijkt het een beetje alsof ze al ligt opgebaard. Af en toe lijkt het alsof ze wat hoort. Haar ogen gaan dan een beetje open, maar deze sluiten zich vervolgens weer snel. Ik haal fijne herinneringen op met de kleinzoon, zoals het bezoek met Greet aan haar zus. De kleinzoon vertelt me dat zijn oma veel aan me had en gek met me was. Ik leg hem uit dat dat geheel wederzijds is en dat Greet een van de meest bijzondere mensen is die ik ken.

Natuurlijke dood
Ook de kleindochter komt weer binnen. Gek eigenlijk dat ik deze mensen, waar Greet het zo veel over heeft gehad, pas echt leer kennen aan haar sterfbed. De huisarts komt ook nog langs om te kijken hoe het gaat. Greets kleindochter vraagt of er Dormicum kan worden toegevoegd aan de morfine. Maar Greet heeft geen pijn, is niet onrustig en heeft duidelijk aangegeven dat ze op een pijnloze, maar vooral natuurlijke manier wil sterven. Niet dat Dormicum ervoor zorgt dat ze meteen overlijdt, maar de combinatie met morfine kan soms het proces wel versnellen. Er zal dan bijna geen contact meer mogelijk zijn, omdat ze dan in een diepere slaap valt. De arts spreekt af dat wanneer mocht blijken dat Greet toch pijn krijgt, de morfine verhoogd wordt.

Lees ook de andere blogs van Esther: