Afbeelding bij artikel
Krant

Uit het leven gegrepen van meneer Van der Bolt: ​​​​​​​“De fiets geeft me een gevoel van vrijheid”

Gepubliceerd: 27-01-2022
Body tekst

Meneer Van der Bolt (88) woont sinds enkele maanden in Savant van Lenthof in Nuenen. Een dorp dat hij als zijn broekzak kent. Savant van Lenthof is een beschermde leefomgeving voor mensen met dementie en biedt hen de maximale bewegingsvrijheid. Hij merkt wel dat hij niet voor niks is verhuisd naar het woonzorgcentrum: “Ik word onzekerder en sta langer op de weg te twijfelen welke kant ik uit moet.”

“Ik ben graag in Savant van Lenthof, maar ik voel mijn gezondheidstoestand wel aftakelen”, zegt meneer Van der Bolt. “Ik ben vergeetachtig en heb daar hinder van. Er is warrigheid, in alles wat ik doe.” Dat steekt hij echter niet onder stoelen of banken, hij is er erg open over en vindt dat belangrijk: “Het heeft geen zin om het te ontkennen. Het is er gewoon. Ik kan bijvoorbeeld heel slecht één gedachtelijn aanhouden. Als ik iets wil lezen, kan het zijn dat ik voor ik bij de tafel ben, al iets anders ben tegengekomen en daar alweer door afgeleid ben geraakt.”

Meneer Van der Bolt geniet nog erg van activiteiten, van yoga (drie keer in de week) tot muziek en cultuur overdag. “Daar ga ik zelfstandig heen. Ik heb in deze fase nog een sleutel van de voordeur, nu kan dat nog. Ik maak nog geen politieritjes terug”, zegt hij met glunderende pretoogjes. “Maar ik ben ook niet naïef; ik kan voelen dat dat eraan komt en dan houdt het op natuurlijk. Ik merk dat ik wat onzekerder word bijvoorbeeld, en sta wat langer op de weg te twijfelen welke kant ik op moet.”

Piano


Muziek is naast de krant iets waar hij nog dagelijks van geniet. Zelf spelen kan hij niet meer, maar het luisteren ernaar doet hij nog graag. “Iedereen heeft het over gevoel bij muziek. Ik kan niet precies ontdekken waar de charme zit, maar ik weet wel dat ik het heerlijk vind. Ik heb heel mijn leven plezier gehad in muziek, als zevenjarige kreeg ik al pianoles van mijn oudste zus en daarna via de muziekschool. Ik ben altijd blijven spelen. Toen ik pensioneerde – hij heeft heel zijn leven voor Philips gewerkt - heb ik opnieuw pianolessen genomen.” Maar de dementie sloeg ook daar toe. “Op het laatst zat ik als een kind achter de vleugel te lezen wat er op de muziekpapieren stond. Er was geen lol meer aan.”

Hartstilstand
Zijn dementie is iets dat hem bezighoudt, omdat hij het ook dagelijks terugziet. “Zo’n vijftien jaar heb ik symptomen nu, schat ik grof.” Zijn dementie heeft zeker nog niet de straatnamen en wijken in Nuenen aangetast, die kan hij zo nog opnoemen. Met warme herinneringen kijkt hij terug op de verschillende huizen waar hij gewoond heeft met zijn vrouw en kinderen. Helaas zijn zowel zijn vrouw als zijn zoon niet meer onder ons. Een mooie foto van haar prijkt op tafel. “Ze kreeg Parkinson en dementie en had steeds meer te lijden. We zijn toen makkelijker gaan wonen, in een huis zonder trap. Daar heeft ze nog een paar jaar van kunnen genieten, waarna ze naar Brunswijck en nadien Peppelrode is verhuisd omdat het niet meer ging.” In die tijd was meneer Van der Bolt met zijn familie bezig om de vijftigjarige verjaardag van zijn zoon voor te bereiden. Plots kreeg hij een hartstilstand.

“Samen met mijn dochter ben ik het mijn vrouw gaan vertellen. Dat was een emotioneel gesprek met zijn drieën: mijn vrouw besefte in het moment goed dat onze zoon er niet meer was. Maar daarna is ze er nooit meer op teruggekomen en heeft ze altijd gedaan alsof hij nog leefde. Is dat gelukkig of ongelukkig? Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat het gelukkig is. Ze besefte het enkel in het moment en vergat het daarna. Het staat in schril contrast, dat je heel emotioneel kunt huilen in het moment en er vervolgens heel anders mee omgaat. In het begin overvalt je dat en je probeert het nog even te ontkennen als ze doet alsof ie nog leeft, maar je leert al snel dat je dat niet moet doen.”

Meneer Van der Bolt vond het zelf niet moeilijk dat zijn vrouw deed alsof hun zoon nog leefde. “Het was een soort opluchting, want ik wist dat ze anders nog heel verdrietig zou blijven. Omgaan met dementie vergt oefening, van beide kanten. Ik geloof dat ik wel aardig voor haar ben gebleven en dat doet me plezier.” Na een paar jaar in Peppelrode is zijn vrouw overleden. Hij moest alleen verder en kon slecht tegen de eenzaamheid. Daarnaast merkte hij lichamelijke achteruitgang. “Het koken heb ik naast me neer moeten leggen, de maaltijdservice kwam daarvoor in de plaats. Niet lang daarna kreeg ik een appartement in Savant van Lenthof.”

Fietsen
Het nemen van initiatieven gaat nu achteruit. Meneer Van der Bolt bezocht altijd graag zijn dochter en kleinkinderen in Hilversum. “Dat doe ik nu ook veel minder. Ik zie enorm op tegen de taxireis, ik moet alles vooraf plannen en overzien. Dat is net een heel zwak punt aan het worden.” Daarom zoekt hij zijn dagbesteding meer in de regio. “Ik heb een vroegere buurman waar ik eens in de week ga eten en die helpt mij met heel veel dingen. Dat blijven fijne momenten.” Daar gaat hij dan op de fiets naartoe, want in beweging blijven vindt meneer Van der Bolt erg belangrijk.

“Een paar jaar geleden heb ik mijn auto aan de kant gezet, ik vond het onverantwoord om nog te rijden. Ik realiseerde me duidelijk: bij een ongeluk sleep je anderen mee. Dat kon ik niet verdragen. En mijn dochter profiteert nu van mijn auto. Met de fiets gaat hij vooral binnen Nuenen op pad. “Een paar weken geleden ben ik gevallen”, wijzend naar een verbandje op zijn arm. “Het was helaas niet de eerste keer. Ik heb een e-bike en vergeet soms dat die accu op een onhandige plek zit. Dan probeer ik mijn been over de fiets te slingeren om op te stappen, en kom ik net tegen de accu. Nu heb ik een aangepaste fiets met lage instap, om die botsingen te vermijden. Gelukkig, want de fiets geeft me een gevoel van vrijheid, zeker nu ik de auto moet missen.”

Fiets
Met de fiets gaat meneer Van der Bolt vooral binnen Nuenen op pad

Het onderwerp van vrijheid brengt hem bij de oorlog. Hij vindt het belangrijk dat mensen wel weten wat er in de oorlog gebeurd is. “Wij hadden thuis wat onderduikers voor een korte tijd. Soms kwam er een moment dat die onderduikers gevaar begonnen te lopen omdat er in de buurt gekletst werd of omdat er verdachte bewegingen waren. Dan werden ze direct ergens anders geplaatst. Op die avond van de overplaatsing van een Jodin en haar twee kinderen, had een van die kinderen mij laten zien dat ze een bedelarmband had met hangertjes. Ik ging de volgende dag naar school, en toen zat plots een jongen in mijn klas met zo’n bandje te spelen. Dat vond ik zo alarmerend voor mezelf. Mijn ouders waren zo sterk erop uit dat we niks loslieten over mensen in ons huis. En dan zit zo’n jongen pontificaal met dat bandje in de klas. Dat was dus het volgende onderduikadres. Toen moesten ze waarschijnlijk weer snel verhuizen. Maar alle Joden die wij in huis hadden, hebben het gelukkig overleefd en zijn later nog op bezoek geweest.”

De oorlog heeft blijvende herinneringen achtergelaten, maar juist mede daardoor kent vrijheid haar waarde voor meneer Van der Bolt. Iets dat hij nog dagelijks voelt op de fiets door Nuenen.