Bij de schijf van vijf denk je misschien aan gezond en gevarieerd eten, maar in de zorg draait de schijf van vijf om hoe we in de toekomst zorg kunnen bieden aan iedereen die dat nodig heeft. Om de schijf van vijf goed te kunnen toepassen, is het belangrijk dat onze medewerkers trainingen volgen.
Er zijn momenteel vijf trainers bij Savant, waar Erik Vereijken er één van is. “Door de toenemende krapte in de zorg moeten we meer toekomstgericht gaan werken, anders haalt de realiteit ons in”, weet hij. “Dat vraagt een andere manier van denken en daar helpt de schijf van vijf ons bij.” Het is de bedoeling dat alle medewerkers van Savant de training gaan volgen.
De cijfers
Erik merkt dat het helpt om cijfers te gebruiken om de ernst van de situatie te duiden. “Momenteel heeft Nederland 117.000 90-plussers. Nu al merken collega’s dat ze niet meer aan alle vragen kunnen voldoen. In 2040 zullen er 340.000 90-plussers zijn in ons land. En in 2030 is 30 procent van het zorgpersoneel met pensioen. Dat is al over vijf jaar!” Er is een dubbele vergrijzing: mensen worden veel ouder, hebben langer zorg nodig en er komen onvoldoende nieuwe zorgcollega’s bij om de pensioengolf te vervangen.
Meer zelfredzaam
Binnen de schijf van vijf zijn als het ware vijf knoppen waar we aan kunnen draaien om de zorg in Nederland te kunnen blijven organiseren: zelfredzaamheid, zorghulpmiddelen & -technologie, familie en mantelzorgers, sociale netwerk & professionele instanties en zorgprofessionals. Dit is ook de volgorde van een gesprek: je begint te kijken wat iemand zelf nog kan. Als een bepaalde handeling niet meer lukt, kijken we of er een zorghulpmiddel voor is. Als dat niet zo is, kijken we of familie of mantelzorgers kunnen helpen, et cetera. De zorgprofessional is de laatste in deze rij met opties. “Je ziet dat mensen gewend zijn veel aan de zorg te vragen, ook dingen die ze zelf kunnen, zoals een zalfje op de arm smeren. Dan moet je het daarover hebben: wat maakt dat je mij vraagt om dat te doen? Als je iemand vraagt iets zelf te doen wat diegene nog kan, is dat niet vervelend maar zorgt het juist voor meer zelfredzaamheid. Door de training leer je dit soort situaties beter herkennen én weet je hoe je ze bespreekbaar maakt.
Naast dat werken volgens de schijf van vijf de zorg ontlast om mensen meer zelf te laten doen, helpt het ook om de mensen hun eigen regie en vrijheid te laten behouden. “Daar sturen we zeker bij nieuwe bewoners al direct op aan”, zegt Erik. “Behoud vooral uw hobby’s en sociale contacten. En we bespreken wat zorghulpmiddelen en familie kunnen betekenen, want de zorg kan niet meer alles doen. We merken dat de vraag niet altijd vanuit de bewoner komt, maar regelmatig ook van de kinderen of andere familie. In plaats van daaraan gehoor te geven, kun je mooi op dat moment het gesprek erover aangaan. In de training denken we met je mee hoe je dat het beste doet in verschillende situaties.”
Nieuwe technologie
Met al deze veranderingen vragen zorgcollega’s wel eens of ze hun werk niet goed doen. “Dat is niet zo, verzeker ik ze dan. Je deed het al heel goed, maar de omstandigheden zijn erg veranderd en gaan nog meer veranderen en daarom moeten wij meeveranderen. Er wordt vaak gedacht dat een cliënt niet op veranderingen zit te wachten. Maar dat is lang niet altijd zo”, stelt Erik uit ervaring. “In Someren testen we bijvoorbeeld de Tyto care; een klein kastje dat onder meer bloeddruk kan meten en de longen kan testen. Zo hoeft de arts minder vaak langs te komen en hoeven de bewoners minder naar het ziekenhuis te gaan. Soms vullen we vooraf al in dat oudere mensen die nieuwe technologie niet willen. Maar al snel vond ik een ambassadeur in Someren die juist erg blij is met deze nieuwe optie. Hij heeft een hersenbloeding gehad en Tyto care zorgt ervoor dat hij niet meer drie keer per jaar naar het ziekenhuis hoeft. Daar is hij erg blij mee.”
Samen de training volgen
De training levert volgens Erik zowel individueel als op teamniveau veel op. “Deelnemers krijgen inzicht in de positie en ontwikkelpunten van hun team en oefenen met gesprekstechnieken. Het is vooral waardevol om de training samen met het eigen team te volgen. Zo leer je niet alleen van de inhoud, maar ook van elkaars uitdagingen en kwaliteiten.”